การพัฒนากระบวนการผลิตจากอดีตถึงปัจจุบัน
ในอดีต การทำเครื่องปั้นดินเผาศิลาดลเป็นงานทำด้วยมือและใช้วัตถุธรรมชาติไม่มีสารเคมี สีเขียวไข่กาเกิดจากการนำไม้รกฟ้าและไม้ก่อเผาเอาขี้เถ้า และนำมาผสมกับดินหน้านาแล้วเผาเคลือบด้วยวิธีลดออกซิเจน (Reduction Firing) เผาความร้อนสูงที่อุณหภูมิประมาณ 1,260-1,300 องศาเซลเซียส ทำให้ผิวเคลือบเป็นสีเขียวใสและแตกลายงา ซึ่งเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวของเครื่องปั้นดินเผาศิลาดล

ในปัจจุบัน เนื่องจากวัตถุดิบซึ่งได้จากธรรมชาติ ได้แก่ ไม้รกฟ้า ไม้ก่อ และดินหน้านาที่เหมาะกับการทำเครื่องปั้นดินเผาศิลาดลนั้นมีน้อยมากและหาได้ยาก อีกทั้งเป็นการทำลายทรัพยากรธรรมชาติ ประกอบกับวิทยาการมีความก้าวหน้าสามารถสกัดสารจากวัตถุธรรมชาติที่มีคุณสมบัติ เช่นเดียวกับวัตถุตามธรรมชาติที่ใช้ในสมัยโบราณ ได้แก่ การใช้ดินหน้านาได้พัฒนามาเป็นดินเหนียวสีดำ (Ball Clay) แทน ส่วนน้ำเคลือบ จากที่เคยใช้ขี้เถ้าจากไม้รกฟ้าและไม้ก่อได้พัฒนามาใช้หินปูน หินเขียวหนุมาน แร่เฟสสปาร์ สนิมเหล็กและดินเหนียวแทน ส่วนสีเขียนลายใช้เฟอริคออกไซด์ (สนิมเหล็ก) ซึ่งได้จากการสกัดจากดินนำมาผสมดินเหนียวและยางไม้มะตูม มะขวิด กระถิน ซึ่งการใช้วัตถุดิบธรรมชาติเหล่านี้ทำให้เครื่องปั้นดินเผาศิลาดลบ้านเหนือ (ดอนอิฐ) มีคุณภาพมาตรฐานและมีเอกลักษณ์เหมือนเครื่องปั้นดินเผาศิลาดลในสมัยโบราณทุกประการ

ขั้นตอนการผลิตเครื่องปั้นดินเผาศิลาดลบ้านเหนือ (ดอนอิฐ)

1. การเตรียมดิน

โดยการนำดินเหนียวสีดำ (Ball Clay) ซึ่งเป็นดินเหนียวสีดำชนิด Stone Ware หรือ Kaolin ที่มีคุณภาพสูง คือมีสนิมเหล็ก (Ferric oxide) ต่ำ มีความแข็งแกร่ง (Strength) และต้องมีความชื้น 20% เพื่อให้สามารถปั้นได้ (โดยการทดสอบนำมาปั้นขนาดนิ้วก้อย ยาว 5-6 นิ้ว ทำเป็นรูปเกือกม้าได้โดยไม่ขาด)

2. การปั้น มี 2 วิธี คือ

2.1 การปั้นรูปด้วยมือ โดยนำดินที่ได้จากขั้นที่ 1 มาขึ้นรูปบนแป้นหมุนเพื่อปั้นเป็นภาชนะต่างๆ ตามรูปแบบที่ต้องการหรือตามจินตนาการเอกลักษณ์หรือจุดเด่นของผลิตภัณฑ์ศิลาดลที่ดี

2.2 นำดินมาละลายในน้ำเทใส่แบบพิมพ์หรือเบ้า จะให้เนื้อที่ต้องการหนาหรือบางอยู่ที่การควบคุมระยะเวลาที่น้ำดินอยู่ในแบบพิมพ์หรือเบ้า ถ้าใช้เวลามากเนื้อผลิตภัณฑ์จะหนา ถ้าใช้เวลาน้อยเนื้อผลิตภัณฑ์จะบาง ทั้งนี้เนื่องจากคุณสมบัติของปูนพลาสเตอร์ที่ใช้ทำแบบพิมพ์หรือเบ้า

3. หลังจากปั้นหรือขึ้นรูปเรียบร้อยแล้ว ต้องปล่อยให้ชิ้นงานแห้งตามธรรมชาติ หากชิ้นงานใดจะทำการแกะสลักเนื้อดินจะต้องการแกะสลักในขณะที่ดินยังหมาดๆ ไม่แห้ง

4. นำชิ้นงานไปเตาเผา ซึ่งมีอุณหภูมิที่ 800 องศาเซลเซียส หรือที่เรียกว่า เผาแบบบิสกิต (Bisques Fired) หลังจากเผาเสร็จจะต้องตรวจสอบรอยร้าวและความบกพร่องต่างๆ

5. นำชิ้นงานบิสกิต ที่ผ่านการตรวจสอบคุณภาพแล้วไปตกแต่งเขียนลายตามที่ต้องการ

6. นำชิ้นงานจากข้อ 5 ไปชุบน้ำเคลือบ ทิ้งไว้ให้แห้งตกแต่งเคลือบให้ละเอียดเรียบร้อย

7. นำไปเผาในเตาเผาใช้อุณหภูมิที่ 1,250-1,300 องศาเซลเซียส ใช้เวลาเผา 10-12 ชั่วโมง

การเผาอยู่ในระบบลดออกซิเจน (Reduction Frieg) เพื่อให้เกิดสีเขียวและแตกลายงา ทิ้งไว้ให้เย็น 12 ชั่วโมง จึงจะสามารถเปิดเตาได้ เมื่อเปิดเตาเผาอุณหภูมิจะลดลงอีกเหลือ 180 องศาเซลเซียส รอ 3-4 ชั่วโมง ก็จะหยิบผลิตภัณฑ์ออกจากเตาเผาได้ จากนั้นทำการตรวจสอบคุณภาพของชิ้นงาน ตามต้องการหรือตามลูกค้าสั่ง สำหรับชิ้นงานที่ต้องการลงทองเพื่อเพิ่มมูลค่าและความโดดเด่นก็ต้องเพิ่มลวดลายด้วยทอง แล้วนำไปเข้าเตาเผาอีก 5-6 ชั่วโมง เผาที่อุณหภูมิ 800 องศาเซลเซียส ภายในบรรยากาศที่มีออกซิเจนเป็นส่วนประกอบโดยไม่มีคาร์บอนไดออกไซด์

การใช้เทคโนโลยีการผลิต

การผลิตเครื่องปั้นดินเผาศิลาดลบ้านเหนือ (ดอนอิฐ) มีการนำเทคโนโลยีมาใช้ คือ การใช้เตาเผาแบบใหม่แทนการใช้เตาเผาแบบโบราณที่ก่อในดินโดยขุดเป็นหลุมหรืออุโมงค์แล้วก่ออิฐเป็นเตาเผา เตาเผาบ้านเหนือ (ดอนอิฐ) ใช้เตาเผาที่ผลิตขึ้นจากวัสดุทนความร้อนสูง เตาเผาจะตั้งอยู่บนพื้นดินและเคลื่อนย้ายได้ และสามารถควบคุมอุณหภูมิได้ตามต้องการ นอกจากนี้มีการใช้แบบพิมพ์หรือเบ้าหล่อเพื่อให้สามารถผลิตชิ้นงานรูปแบบต่างๆ ได้ในครั้งละปริมาณมากๆ ก่อนนำมาตกแต่งและเขียนลวดลายด้วยมือ ทั้งนี้เพื่อให้สามารถผลิตได้ตามจำนวนและเวลาที่ผู้สั่งซื้อกำหนด

เอกลักษณ์หรือจุดเด่นของเครื่องปั้นดินเผาศิลาดลบ้านเหนือ(ดอนอิฐ ) คือสิ่งที่เป็นเอกลักษณ์ ตามตามแนวคิคประยุกต์ภูมิปัญญาของครูพงษ์ลักษณ์ สุวรรณมาลี มีลักษณะเฉพาะตัวดังนี้
มีสีเขียวไข่กา หรือสีเขียวหยก เกิดจากการนำขี้เถ้าจากไม้รกฟ้าและไม้ก่อ หรือเฟคริคออกไซด์ หินปูน หินเขี้ยวหนุมาน แร่เฟสสปาร์ ผสมกับดินหน้านาเป็นน้ำเคลือบแล้วเผาด้วยความร้อนสูง แล้วทิ้งให้เย็นตัวจึงจะเกิดเป็นสีเขียวไข่กาหรือสีเขียวหยก
มีรอยรานหรือแตกลายงา (Crack) บนผิวเนื้อ ซึ่งเกิดจากการหดตัวของเนื้อดินกับน้ำเคลือบที่ต่างกันเมื่อเย็นตัวลง ซึ่งเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวของเครื่องปั้นดินเผาศิลาดลทำให้ดูสวยงามมาก
เป็นผลิตภัณฑ์ที่ทำด้วยมือ ซึ่งขึ้นอยู่กับประสบการณ์และความชำนาญและจินตนาการของช่างแต่ละคน ทำให้ดูเป็นสิ่งมีค่า เป็นสิ่งที่ดึงดูดความสนใจตัวผลิตภัณฑ์เอง
ไม่มีสารเคมีเจือปน จึงได้รับการยกย่องในด้านความงามและปลอดภัยในการใช้เป็นภาชนะใส่อาหาร เนื่องจากไม่มีสารตะกั่วหรือสารโลหะหนักเป็นส่วนผสมในเนื้อผลิตภัณฑ์
การใช้ประโยชน์ สามารถใช้ประโยชน์ได้ทั้งเป็นของตกแต่งบ้านและใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น ชุดอาหาร ซึ่งสามารถใช้ในเตาอบไมโครเวฟได้ โดยไม่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ เพราะไม่มีสารเคมีใดๆ อยู่ในกระบวนการผลิตเลย
มีลวดลายที่บ่งบอกถึงความเป็นไทย ลวดลายของเครื่องปั้นดินเผาศิลาดลบ้านเหนือ (ดอนอิฐ) เป็นลวดลายที่สะท้อนถึงสังคมและวิถีไทย เช่น เรื่องราวทางประวัติศาสตร์ไทย วัฒนธรรม ประเพณี วรรณคดีไทย และลวดลายไทยต่างๆ

คุณภาพมาตรฐาน
การผลิตเครื่องปั้นดินเผาศิลาดลบ้านเหนือ (ดอนอิฐ) เป็นการผลิตที่มีคุณภาพมาตรฐานผู้ผลิตเป็นผู้มีประสบการณ์ และมีความชำนาญในการผลิต จึงรู้ว่าคุณภาพมาตรฐานการผลิตควรเป็นเช่นไร ประกอบกับผู้ผลิตบ้านเหนือ (ดอนอิฐ) มีความซื่อสัตย์ต่อผู้บริโภค ผลิตภัณฑ์แต่ละชิ้นที่จะออกจำหน่าย จะต้องผ่านการตรวจสอบคุณภาพมาตรฐาน ถ้าพบว่าชิ้นใดยังไม่มีคุณภาพมาตรฐานหรือยังไม่เรียบร้อยสวยงามพอก็จะไม่นำออกจำหน่าย ในด้านการใช้วัสดุเขียนลวดลายก็ไม่ใช้สีฉูดฉาด แต่จะใช้สีดำและสีน้ำตาลเท่านั้น ซึ่งเป็นสีที่ใช้กันมาแต่โบราณนานมาโดยถือเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว โดยไม่มีการผสมสารตะกั่ว ทำให้สีของเครื่องปั้นดินเผาศิลาดลบ้านเหนือ (ดอนอิฐ) ไม่มีการเปลี่ยนแปลงแม้เวลาเปลี่ยนไป และสามารถใส่อาหารรับประทานได้อย่างปลอดภัย นอกจากนี้เนื้อของเครื่องปั้นดินเผาศิลาดลบ้านเหนือ (ดอนอิฐ) ยังมีความแข็งแกร่งเนื่องจากผ่านการเผาที่อุณหภูมิสูง (1,250-1,300 องศาเซลเซียส) ซึ่งสามารถทดสอบได้จากการฟังเสียงดีดหรือเคาะที่ผิวเนื้อจะพบว่ามีเสียงแกร่งใส เครื่องปั้นดินเผาศิลาดลบ้านเหนือ (ดอนอิฐ) ได้รับเครื่องหมายมาตรฐานผลิตภัณฑ์ชุมชน (มผช.) จากกระทรวงอุตสาหกรรมแล้วซึ่งเป็นสิ่งยืนยันได้ว่าเครื่องปั้นดินเผาศิลาดลบ้านเหนือ (ดอนอิฐ) เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพมาตรฐาน นอกจากนี้ผลิตภัณฑ์ศิลาดลทั้งหมดในความดูแลของครูพงษ์ลักษณ์ ยังผ่านการทดสอบจาก MTEC (National Metal and Materials Technology Center) ด้านความปรอดภัยจาดสารตะกั่ว (Lead) และ Cadmium และผ่านการทดสอบจาก Laboratory ของ SGS (Thailand Lomited)  อีกด้วย